Hoe Lang Moet Een Hond Wandelen Per Dag?

Volwassen honden  – Hoe Lang Moet Een Hond Wandelen Per Dag Voor volwassen honden hangt alles af van hun  ras en gezondheid. Sommige rassen zijn veel actiever dan andere. Terriërs, bordercollies en retrievers hebben bijvoorbeeld veel beweging nodig, ongeveer 1 tot 2 uur per dag. Voor andere honden zoals een chihuahua, dwergkeeshond (‘pomeriaan’) of maltezer volstaat 30 min beweging meestal.

Een groot verschil dus. Iets wat je zeker in het achterhoofd moet houden wanneer je een hondje in huis neemt. In het algemeen heeft élke hond  minstens 30 min beweging per dag  nodig. Vergeet geen gezonde hondensnacks mee te nemen op je wandeling Ontdek ons gamma Heeft je hond  gezondheidsproblemen ? Dan kan je best even  polsen bij je dierenarts  hoeveel beweging je viervoeter per dag nodig heeft.

Je kan trouwens altijd bij je dierenarts terecht om na te gaan of je hond meer of minder beweging nodig heeft. Hij of zij heeft de gezondheid van je hond geanalyseerd en kan dus persoonlijk advies geven.

Hoe lang moet je met een hond wandelen?

Hoelang mag de wandeling met mijn hond zijn? – Het hangt dus met name van de persoonlijke situatie van jouw hond af hoelang de wandeling mag zijn. Uitgaande van een volwassen hond in goede gezondheid is een lange wandeling van ruim een uur al snel voldoende. De fitte, atletische honden kunnen het met gemak aan om een wandeling van goed drie uur, en soms zelfs langer, te maken. Zorg er tijdens de lange wandelingen wel áltijd voor dat je hond op ieder moment rust kan nemen en water kan drinken.

Neem daarom een waterfles voor honden mee om altijd en overal fris drinkwater voor je hond bij de hand te hebben. Wandel in een rustig tempo en stop zo af en toe even op de route om wat uit te rusten en je hond daar ook de mogelijkheid toe te geven.

Voor langere wandelingen in gebieden met een ruige ondergrond doe je er verstandig aan om de kwetsbare voetzooltjes van je hond te beschermen met daarvoor bedoelde hondenschoenen. Geef je hond de gelegenheid om na de wandeling lekker te gaan slapen. Niet alleen omdat je hond moe zal zijn, je hond heeft het ook nodig om alle nieuwe indrukken te verwerken en voor jezelf is het vast ook wel even prettig! Wil je meer informatie over het wandelen met je hond? Kom eens gezellig langs bij jouw Discus dierenspeciaalzaak en bekijk alle mogelijkheden..

Kan een hond teveel bewegen?

Puppy’s – Een pup in de groei die teveel beweging krijgt kan gewrichtsproblemen ontwikkelen. Dit geldt met name voor zeer grote rassen zoals de deerhound of de Deense dog. Over het algemeen wordt geadviseerd puppy’s voor elke levensmaand 5 minuten beweging te geven.

Hoe laat hond voor het laatst uitlaten?

Hoe lang mag je met een puppy wandelen? – Alhoewel een puppy vaker naar buiten moet in verband met zindelijkheidstraining, mogen zijn uitlaatrondjes nog niet te lang zijn. Zijn skelet is namelijk nog volop in ontwikkeling, te veel beweging kan daardoor gewrichtsproblemen zoals artrose  opleveren voor een pup in de groei. Extra tips:

  • Voor de zindelijkheidstraining laat je je pup na iedere maaltijd en slaapbeurt uit;
  • Merk je dat hij bij een volgende ronde niet enthousiast meegaat? Kort de rondjes dan in;
  • Wandel in een rechte lijn en laat je kleintje nooit loslopen;
  • Loop over vlakke ondergronden;
  • Socialisatie is een belangrijk onderdeel maar pas op bij het spelen met volwassen honden; die spelen vaak te ruw voor een pup.

.

Welke hond heeft veel beweging nodig?

Hoe vaak moet je met een hond wandelen?

Hoe vaak hond uitlaten? – Per hond en ras verschilt het natuurlijk hoe vaak en hoe lang de hond uitgelaten moet worden. Het liefst drie tot vier keer per dag, in de ochtend, middag, avond en voor het slapen gaan. Een volwassen hond heeft behoefte aan een grote wandeling, het liefst meer dan vijf minuten.

De meeste honden vinden het heerlijk om een half uur buiten te zijn. Zo kan je trouwe viervoeter goed rondsnuffelen, zijn energie kwijt en socializen. Daarnaast is het voor jezelf ook prettig en gezond om regelmatig naar buiten te gaan en een luchtje te scheppen.

Is je hond bang voor onbekenden of heeft hij gezondheidsproblemen, dan is het verstandig om hem vaker, maar korter uit te laten. Houd ook rekening met de weersomstandigheden, let op bij wandeling met koud weer of juist met warm weer. Kom je niet aan drie tot vier keer per dag wandelen? Maak je dan niet te druk.

Kan een hond 20 km wandelen?

Hele kleine of hele grote honden – Normaal kleine hondjes (formaat dwergpoedel ed. ) kunnen, mits de nodige oefening, lange wandelingen aan, maar van de allerkleinsten is dit teveel gevraagd. Een chihuahua kan geen wandeling van 20 km aan, behalve als u bereid bent hem 15 km in uw jaszak of uw rugzak te vervoeren.

Wat doe je de hele dag met een hond?

Verveling bij onze huisdieren Wellicht staat u er niet bij stil dat onze huisdieren, dan spreek ik hoofdzakelijk over onze kat en hond, zich stierlijk kunnen vervelen bij ons thuis. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat onze huishond gemiddeld 17 uur per dag slaapt en onze huiskat doet daar niet voor onder! Verveling kan een gevolg zijn van een prikkelarme omgeving of van prikkels die als saai, eentonig of repetitief ervaren worden. 2x per dag een bak eten voor je neus Als voorbeeld noem ik de hond die 2x per dag een bak met eten voor zijn neus gezet krijgt en er niets voor hoeft te doen, alleen zijn kop erin te steken en op te eten. En dat terwijl je net uren achter elkaar hebt liggen slapen omdat je baasje uit werken is geweest. 3x per dag hetzelfde rondje mag lopen, dezelfde honden tegenkomt en dezelfde luchtjes keer op keer weer ruikt. Op deze manier wordt je als hond niet echt gestimuleerd om zelf acties te ondernemen. Nu zult u denken: ” zo erg zal het toch wel niet zijn?” Nu, ik kan u verzekeren dat ik deze honden niet graag de kost zou willen geven! Het is logisch dat verveling bij onze hond en/of kat veel sneller optreedt dan bij mensen. Wij werken, lezen een krant, gaan uit, kijken TV of besteden een aantal uren per week aan sport, achter de laptop etc. Onze huisdieren daartegenover zijn voor een groot deel afhankelijk (gemaakt) van ons. Wij hebben een volle agenda, onze huisdieren een lege.

  1. Verveling kan ook optreden als de leuke, interessante dingen om te doen niet kunnen of mogen worden uitgevoerd;
  2. En zeker als je dan ook nog eens afgeleerd wordt om na te denken, dan wordt het wel erg saai en kan ons huisdier in een depressie belanden waarbij ze lusteloos worden en zelfs ziek kunnen worden;

Onze hond/kat als toegevoegde waarde Heel vroeger, toen onze hond nog in het wild leefde, moesten ze voor zichzelf zorgen om te kunnen overleven, waarbij het leven in een roedel van essentieel belang was. Wilde honden gingen samen op jacht en beschermden elkaar tegen grotere roofdieren.

  1. Maar er kwam een tijd dat de mens ontdekte dat zo’n hond getraind kon worden om o;
  2. vee te drijven en te beschermen;
  3. Ondertussen is onze huishond een toegevoegde waarde geworden en bied ons bescherming en gezelschap;

Voor de tegenwoordige hond is het mensengezin de roedel geworden en moeten ze ons volgens mij als de meest fantastische jagers zien want een paar maal per week komen we thuis met tassen vol eten! Dat neemt niet weg dat hun instinct nog steeds aanwezig is dus als ze de kans krijgen om te jagen in uw huis, zullen ze het zeker niet laten en menig biefstuk is zo al van het aanrecht verdwenen! Bij thuiskomst ligt de hele inhoud van de vuilnisbak door uw keuken? Uw hond is lekker op jacht geweest. Dit geldt natuurlijk ook voor uw kat! Het najagen van een propje, een cadeautje in de vorm van een dode muis voor uw deur of minutenlang staren naar uw aquarium met alle gevolgen van dien! Honden zijn roofdieren, aaseters en opportunisten. Bedelen aan tafel, graven enorme gaten in uw tuin, slopen uw meubilair en jagen indringers weg, de postbode weet er alles van! Vaak wordt dit alles als probleemgedrag gezien maar in de ogen van uw hond is het de normaalste zaak van de wereld en heeft dat gedrag maar 1 doel: overleven.

Het (prooi)schudden met speeltjes of voorwerpen? Ze volgen gewoon hun instincten om hun prooi tot zwijgen te krijgen zodat ze deze lekker kunnen oppeuzelen. Wanneer u dus speelt met uw hond moet u zich bedenken dat dit alles niet zomaar een spel is, het is in feite zijn natuurlijke gedrag wat u ziet, lekker jagen! Maar wat als uw hond daar geen ruimte toe krijgt? Omdat u te druk bent? Een van de vele gehoorde excuses van ons is: we zijn zo druk, we hebben zo weinig tijd.

Wist u dat de drukste man van de wereld, Barak Obama, elke dag gemiddeld 1,5 uur besteed aan sporten? En dat terwijl hij ook hij maar 24 uur in een dag heeft. Als hij hier tijd voor kan vrijmaken, dan kunnen wij, met ons in onze ogen drukke bestaan, toch wel wat extra tijd besteden aan onze huisdieren lijkt me zo! Tijd heb je nooit, tijd moet je maken. Spelen met je huisdier is een prima manier om overtollige energie kwijt te raken en dat is heel belangrijk voor aangepast gedrag. Onze huisdieren moeten de kans krijgen te spelen om lekker in hun vel te zitten. En om niet te dik te worden natuurlijk! En hoe zit het dan met mijn hond/kat? Hoe weet je nu of je hond of kat zich verveeld? Honden die zich vervelen uiten dit meestal door overal op te gaan kauwen, uw eigendommen zijn niet meer veilig, schoenen, meubels, voorwerpen en zelfs het behang moet eraan geloven. Ik ben ooit bij mensen geweest waarbij de hond de hele gang gestript had, de vloer, het behang, de verf op de deuren tot de vloerbedekking van de trap toe! Maar er kan ook ongewenst gedrag optreden zoals veel aandacht vragen, onzindelijkheid, ongehoorzaamheid, blaffen of niet alleen kunnen zijn. Dit kan zelfs nog een graatje erger: probleemgedrag zoals overmatig likken aan de (voor)poten, staartjagen, zelfverminking etc. Bij katten kan dit zich uiten in sloopgedrag, sproeien, agressie of juist lusteloosheid, onzindelijkheid met andere woorden: probleemgedrag wat voor het dier welzijn verlagend kan werken met alle nare gevolgen van dien.

Onze hond/kat raakt gefrustreerd als je voortdurend hun natuurlijke behoefte om te jagen, snuffelen, spelen en rusten onderdrukt. In de natuur is van alles te doen! Dieren in de natuur vervelen zich eigenlijk nooit, er is altijd wel iets te doen, te ruiken, te zien, te horen, te voelen en/of te proeven.

De hele dag zijn ze druk met voedsel vergaren, spelen, jaagspelletjes en natuurlijk ook wel rustgedrag. Maar onze hond of kat die als huisdier bij ons leeft hoeft niet zo veel meer te doen, de rollen zijn tegenwoordig omgedraaid. Wij werken nu! Twee soorten verveling Als we het hebben over verveling, dan kun je je op 2 manieren vervelen, fysiek of mentaal (hopelijk niet allebei tegelijk!) Sommige rashonden/katten hebben meer fysieke uitdaging nodig, terwijl er ook dieren zijn die juist blij worden van mentale stimulatie. Belangrijk bij de aanschaf van uw huisdier is het dus zaak te weten waar uw beider voorkeuren liggen en of u aan de behoefte van uw huisdier kan voldoen. Als u bijvoorbeeld een jachthond leuk vindt, maar niet voldoende tijd ervoor kunt vrijmaken om er jachttraining mee te gaan doen, of een hond aanschaft maar 5 dagen per week 8 uur werkt, kunt u er vergif op innemen dat uw hond zich stierlijk gaat vervelen, zijn energie niet kwijt kan in fysieke arbeid met als gevolg dat uw huiskamer omgetoverd gaat worden in een oorlogsgebied! En dan is het nog erger als u dan besluit de hond maar in een bench te doen, wat veel mensen adviseren, want dan kan hij niet meer slopen toch? Helaas heb ik ook hierbij voorbeelden gezien van honden die zich door de bench heen hadden gevreten, tot bloedens toe.  De enige manier om verveling tegen te gaan is om deze fysiek en/of mentaal bezig te houden. Bezigheids “therapie” voor de kat Eigenlijk maakt het niet zoveel uit wat u met elkaar gaat doen, als het maar leuk is voor beiden! Het hoeft ook geen handenvol geld te kosten, een eenvoudig toiletrolletje kan voor uw kat een prachtig middel zijn om het jachtinstinct op te roepen en uren hiermee bezig te zijn. Of wat te denken van een zelfgemaakt papieren propje waar ze uren achteraan kunnen jagen door er met hun pootje tegenaan te blijven slaan. Hengeltjes met speelgoed zijn te verkrijgen in een dierenspeciaalzaak en kosten de kop ook niet. Kijk wel uit dat u dit soort dingen niet onbewaakt laat hangen, want sommige speeltjes bevatten een elastiekje en uw kat kan hierin makkelijk verstrikt raken! Of wat dacht u van een eierdoosje? U kunt, in plaats van de brokjes in een bakje onbeperkt aan te bieden, deze in de holletjes van het eierdoosje doen en dan genieten van het schouwspel van het gehengel naar de brokjes! Eten verstoppen is altijd een leuke bezigheid voor de kat! Of hang eens een paar plankjes aan de muur.

Een van de oorzaken kan zijn dat u het niet goed heeft aangeleerd maar de andere kan wel degelijk zijn dat uw huisdier zijn energie niet kwijt kan en zich verveeld. Ook bij katten werkt het zo helaas. Verveling leidt tot fysieke en mentale onderstimulatie.

Een kat zit graag hoog! En mocht u er iets meer voor over hebben: er zijn heel veel leuke spelletjes op de markt, kijk maar eens bij: www. catcetera. nl Bezigheids “therapie” voor de hond Ook hierbij maakt het niet zoveel uit wat u samen gaat doen, als u er samen maar plezier in heeft! Er zijn heel veel leuke dingen te leren aan honden: de krant ophalen, een deur openmaken, uw sloffen brengen etc. Ook kunt u snoepjes in huis verstoppen en de hond deze laten zoeken (maak het in het begin niet te moeilijk) Uit onderzoek is bewezen dat geestelijk moe maken net zoveel energie kost als lichamelijke arbeid. Dus verstop het eten in een Activity Toy (speeltje waar je voer in kunt doen) zoals een Kong, een puzzel, een activity ball of Buster Cube, afijn, er zijn heel veel speeltjes in de handel! Ook apporteer- en trekspelletjes zijn favoriet. Ga een behendigheidscursus doen, Flyball, ga samen speuren of op een gehoorzaamheidscursus.

Op deze manier maakt u van uw maatje een hulphond! Er zijn heel veel boeken op de markt met leuke hondenspelletjes er in. Of kijk eens op internet. Door samen iets aan hondensport te doen is niet alleen gezond voor u beiden, maar het versterkt ook nog eens de band samen! En u zult merken dat het ongewenste gedrag zal verdwijnen want uw huisdier heeft wel wat andere dingen aan zijn kop! Spelen met elkaar is belangrijk, want een hond die zich verveelt en geen kauwspeeltjes heeft vindt anders wel iets anders om zijn lusten op bot te vieren.

En wissel af met de wandelingen, laat uw hond ook eens uitvoerig overal aan snuffelen, zijn neus is heel gevoelig en hoe leuk is het als je op ieder hoekje een ander geurtje mag ruiken. Of neem koekjes mee naar het bos en verstop deze onder een plant! Hieronder volgt een voorbeeld van een therapie bij een hond met verlatingsangst: En als uw hond dan toch blijft slopen? Dan is er iets heel anders aan de hand! Wellicht heeft uw hond nooit goed geleerd alleen te zijn. Dit komt helaas vaak voor bij honden, verlatingsangst. Belangrijk bij het weggaan is in eerste instantie het afscheid niet belangrijk te maken. Honden in het wild staan ook niet eerst een half uur de rest van de roedel uit te zwaaien als ze weggaan op jacht. Maar zomaar weglopen is ook niet de bedoeling. Maak het niet te zwaar, geef iets heel lekkers en ga, zeker in het begin bij het goed aanleren, niet meteen de deur uit.

Blijf in huis en laat uw hond u niet overal achterna lopen, maar vraag hem naar zijn bench (of kleed) te gaan, geef hem het lekkers en loop even weg, sluit de deur achter u. Kom vrij snel weer terug en ga dit oefenen waarbij u steeds iets langer wegblijft.

Pas als het in huis lukt, mag u even naar buiten gaan en bouw de tijd weer op. Ga ook oefenen met de vertreksignalen, met andere woorden: schrijf eens op wat u allemaal doet voordat u de deur uit gaat. Schoenen aan, jas aan, sleutels pakken, radio aan, tas pakken etc.

Als u deze signalen gewoon gaat oefenen (dus alsof u weggaat maar gewoon thuis blijft, evt. met uw jas aan weer in de bank gaat zitten en even de krant gaat lezen) zal uw hond deze signalen niet meer als voorbode gaan zien en rustiger worden.

Ook bij thuiskomst: maak er geen poppenkast van! Gewoon binnenkomen, overenthousiaste begroetingen negeren, niet kijken, niet praten, niet aanraken. Vervolgens wachten tot uw hond gekalmeerd is, deze dan bij u roepen (niet zelf ernaar toe gaan) en even kort een aai, beloning. Stress en verveling Stress is een gevolg van verveling, dieren raken gestrest als ze geen invloed kunnen uitoefenen op situaties in hun omgeving. Vaak zit er ook nog angst bij dus als u de tips wilt uitvoeren om verveling tegen te gaan, laat uw huisdier dan op een langzame, rustige en gecontroleerde manier kennismaken met nieuwe dingen en beloon uitbundig als deze initiatief toont. Zeker bij honden die al lang niet uitgedaagd zijn om te spelen of zelf dingen te moeten ontdekken, zult u merken dat het wel even kan duren voordat hun interesse gewekt is.

See also:  Waarom eet een hond gras?

Op die manier wordt het heel gewoon dat u weggaat en weer terugkomt. Heel vaak zie ik dieren ook echt oogcontact maken met hun baas zo van: ” ja maar, wat moet ik hier nou weer mee?” Of : ” baas help me eens even!” Doe dat dan alstublieft! Help uw huisdier de goede richting in te slaan, hoe fijn is het om een bevestiging te krijgen van hetgeen je doet, hoe onprettig is het als iemand je gewoon laat vallen terwijl je je best doet om iets nieuws te leren.

Neem ook ruim de tijd om je huisdier de nieuwe speeltjes te laten verkennen en wissel af zodat ze niet een hele week met hetzelfde opgezadeld zitten. Hou het boeiend voor ze. Gebruik verschillende manieren om je hond te voeren, die bak met eten is zo saai.

  1. Een aantal stress signalen zijn: overmatig likken, hijgen, piepen, uitschudden, pootje heffen, bek aflikken, tongelen (puntje van de tong uitsteken);
  2. Om overmatige stress (of ongezonde stress, want stress kan ook goed zijn: een mate van stress is noodzakelijk om te overleven namelijk) te voorkomen of te reduceren is spel heel noodzakelijk! Mensen en huisdieren zijn uniek in de zin dat we ons hele leven blijven spelen en het feit dat we dat samen blijven doen, vormt een heel belangrijk onderdeel in onze bijzondere relatie samen;

Net als wij moet een huisdier zich voldoende kunnen ontspannen en plezier maken om zo het welzijn te waarborgen. Wel is het van groot belang dat u zelf aangeeft wanneer het tijd is om te spelen en wanneer er gestopt gaat worden, anders krijgt u een heel opdringerig dier die constant met speeltjes aan komt dragen. Een opgewonden hond kan namelijk de controle verliezen en te weinig controle kan ook nog eens leiden tot agressie. Rest me nog u een heel lang, gezond, zowel fysiek als mentaal, gelukkig leven te wensen en natuurlijk heel veel plezier samen! Toinny Lukken Praktijkmanager en Gedragstherapeut voor dierentuindieren en honden.

Welke hond voor lange wandelingen?

Rustig gezelschap – Al wat op leeftijd maar ga je toch nog graag wat wandelen? Vele kleinere rassen houden van dagelijkse wandelingen. Je houdt best ook rekening met de bezoekjes van je kleinkinderen. Een West Highland White Terriër , de Basenji , de miniature Schnauzer of de Cairn Terriër zijn perfect hiervoor. Maar stel jezelf ook deze vragen:

  • Heb je genoeg tijd voor je hond?
  • Kun je de kost van een hond veroorloven: voeding, verzorging, dierenarts,…
  • Heb je genoeg zelfdiscipline om hem elke dag te verzorgen?
  • Ben je allergisch?
  • Ben je vastberaden genoeg om je hond bevelen te geven?

Een hond in je leven brengen betekent sowieso een verandering. Denk goed na over wat je zelf wilt. Eens je kiest voor een bepaald ras, leer dan ook de specifieke noden van je hond echt kennen. Een hond is zoveel meer dan zomaar een hond! Misschien kan onze hondentest je ook verder helpen! Neem zeker ook eens een kijkje bij andere hondenrassen.

  • Ook als je niet vaak gaat wandelen, kun je een hond houden;
  • De Toy rassen zoals de Japanese Chin of de de Pekinees   hebben niet zoveel beweging nodig en passen zich sneller aan in kleine ruimtes;
  • Je levensstijl onderzoeken is belangrijk;

Wil je op de hoogte blijven van alle nieuwe rassen en artikelen die op de website verschijnen? Registreer jezelf hier en je krijgt elke 2 weken een update in je mailbox. Je kan jezelf altijd probleemloos uitschrijven..

Wat zijn de rustigste honden?

Snoezig, rustig en aanhankelijk, dat zijn de eigenschappen bij uitstek van een shih tzu. Bovendien heeft dit kleine hondje minder de neiging om te blaffen dan andere kleine hondenrassen. Heb je dus graag een compacte hond die zich kalm kan houden, overweeg dan de shih tzu.

Kan je uitslapen als je een hond hebt?

Wil je uitslapen, denk dan ook aan je hond. Ga er desnoods even uit voor een klein ommetje en om je je hond eten te geven. Kruip daarna weer lekker in bed, als je daar nog zin in hebt.

Wat doet een hond als je niet thuis bent?

Honden zijn van nature graag bij hun groepsgenoten. Onze huishonden moeten echter regelmatig alleen thuis blijven. Voor een paar uur is dat meestal geen probleem, maar het moet de hond wel eerst aangeleerd worden. Hij moet het vertrouwen krijgen dat u altijd weer terug zult komen. Besteedt u hier te weinig aandacht aan, dan is de kans groter dat uw hond angst voor alleen zijn ontwikkelt.

  1. Hij kan dan bijvoorbeeld gaan blaffen, het huis slopen of onzindelijk worden als u hem te lang alleen laat;
  2. Angst om alleen te zijn is heel vervelend, zowel voor de hond als voor u;
  3. Het is niet altijd te voorkomen, maar u maakt de kans dat uw hond angst ontwikkelt zo klein mogelijk als u hem stap voor stap aanleert om alleen thuis te blijven;

Heeft u een pup, begin dan op jonge leeftijd al met oefenen. Ook als u een nieuwe volwassen hond heeft, is het verstandig om voorzichtig te bekijken of de hond wel of niet alleen kan zijn. Ook al kon de hond in zijn vorige huis wel goed alleen thuis zijn, alleen blijven in een nieuwe omgeving brengt altijd meer stress met zich mee.

  • De hond zal eerst bij u moeten wennen dus bouw het alleen blijven altijd langzaam op;
  • Bij een hond die niet alleen kan blijven zonder angstig te worden, gaat het vaak om de aanwezigheid van mensen in het algemeen;

In dat geval is een oppas voldoende om de hond rustig te houden. Er zijn echter ook honden die zo gehecht zijn aan één bepaald persoon dat ze er niet tegen kunnen als ze van die persoon (of enkele specifieke geliefde personen) gescheiden zijn. In zo’n geval helpt een oppas dus niet! De laatste vorm is in feite échte ‘verlatingsangst’; de eerste is ‘angst om alleen te zijn’.

Beide vormen worden bij honden echter vaak verlatingsangst (of in het Engels ‘separation anxiety’) genoemd en die term zullen we hier ook gebruiken. Geen enkele hond vindt het leuk om lang alleen te moeten zijn.

Honden hebben sociaal contact en beweging nodig en natuurlijk moeten ze ook regelmatig hun behoefte kunnen doen. Een richtlijn is om volwassen honden niet langer dan 4 tot maximaal (en niet elke dag) 6 uur achter elkaar alleen te laten. Hoe lang voor uw hond mogelijk is, verschilt per individu.

Moet u toch eens langer weg, schakel dan een oppas of uitlaatservice in. Pups hebben veel contact en toezicht nodig en kunnen niet lang alleen zijn, 4 uur is voor hen veel te lang. Als u een pup in huis neemt, moet u er dus rekening mee houden dat u zeker het eerste half jaar niet lang van huis kunt! Er is veel verschil in hoe vervelend honden het vinden om alleen te moeten blijven.

Erfelijke aanleg speelt een rol. Uit sommige onderzoeken komen verschillen in gevoeligheid tussen rassen; zo is er een onderzoek waarbij Cocker Spaniels, Schnauzers en Teckels gevoeliger dan gemiddeld leken te zijn en in een ander onderzoek werden ook Engelse Springer Spaniels en Golden Retrievers genoemd.

Er zijn echter ook onderzoeken waarin geen verschil tussen rassen werd gezien. Ook binnen een ras kunnen er foklijnen zijn waarin de honden meer moeite hebben met alleen blijven en een grotere kans hebben om verlatingsangst te ontwikkelen.

Honden die van een rescue organisatie komen zijn vaak extra gevoelig. Dit kan komen doordat ze als pup geen veilige hechting hadden met het moederdier, bijvoorbeeld door slechte omstandigheden tijdens het leven op straat of jong verlies van hun moeder. Mogelijk kunnen deze pups daardoor in hun latere leven hechtingsproblemen krijgen, zoals overmatig gebonden zijn aan een of enkele personen.

  • Dat kan overigens ook gelden voor asielhonden;
  • Bij plaatsing vormen zij vaak snel een sterke band en zijn dan extra gevoelig voor het (tijdelijk) verbreken daarvan;
  • Daarnaast kunnen opgedane ervaringen invloed hebben op het ontwikkelen van angst voor alleen zijn;

Kijk dus altijd naar uw hond en hoe deze reageert. De training moet hierop afgestemd worden. Die training houdt in dat u heel geleidelijk het alleen blijven moet gaan introduceren en aanleren. Bij de ene hond zult u veel sneller door de stappen kunnen gaan dan bij de andere.

De in dit artikel beschreven opbouw geldt voor honden die nog niet geleerd hebben om alleen te blijven, zoals pups, en die nog niet bang zijn om alleen te zijn. Bij het leren om alleen te zijn is het heel belangrijk dat u de oefening langzaam opbouwt.

Het is namelijk de bedoeling dat de hond het vertrouwen krijgt én houdt dat u altijd terugkomt en dat het niet nodig is om nerveus te worden. Heeft u te veel haast en laat u de hond te lang alleen, dan zal hij zich onrustig gaan voelen en kan stress zich gaan opbouwen.

Dat vervelende gevoel dat hij dan heeft, zal hij gaan koppelen aan het alleen zijn. Het gevolg is dat hij voortaan steeds als hij alleen moet blijven, ook al is het maar even, dat gevoel weer krijgt. Hij is het vertrouwen kwijt dat u snel weer terugkomt.

Dit moet u voorkomen omdat het erg moeilijk is om dat vertrouwen weer terug te krijgen, u moet dan helemaal opnieuw beginnen met oefenen! Overhaast het dus niet, laat de hond het tempo bepalen. Ook al lijkt het langzaam te gaan, u bereikt zo uw uiteindelijke doel sneller.

Begin niet met oefenen om alleen te blijven op momenten dat uw hond vol energie zit. Kies eerder de momenten uit dat hij moe is van het wandelen of spelen. Hij zal dan veel sneller rustig blijven liggen op zijn eigen plek.

Natuurlijk is het ook verstandig als de hond voor het oefenen zijn behoeften heeft kunnen doen. Een eerste voorbereiding voor het alleen thuis blijven is om ervoor te zorgen dat uw hond zelfstandig is. Voor honden die constant achter hun eigenaar aanlopen in huis en eraan gewend zijn dat de baas altijd in de buurt is, is het contrast erg groot als de baas even weg moet.

Leer de hond dus om ook terwijl u thuis bezig bent, rustig in de kamer of op zijn eigen plek te blijven liggen in plaats van u te volgen. Dit oefent u eerst terwijl u in dezelfde kamer bent, daarna kunt u ook een paar tellen de kamer verlaten.

Zorg dat de hond iets te doen heeft, bijvoorbeeld dat er speelgoed ligt waar hij veilig op kan kauwen. Als dit goed gaat, dan kunt u voorzichtig de tijd dat u de kamer uit bent wat opbouwen. Hoe snel dat kan, ligt aan de reactie van uw hond. Maak de tijd eerst langer met stapjes van een paar seconden; kunt u zonder problemen een minuut wegblijven dan kunt u de stappen wat groter gaan maken (bijvoorbeeld met stapjes van 10-20 seconden tegelijk).

Hoe langer u weg kunt blijven, hoe groter u de stappen kunt maken, maar kijk naar uw hond om te bepalen wat voor hem haalbaar is. Zorg er hierbij voor dat u de tijd niet alleen maar steeds langer maakt maar kom tussendoor ook regelmatig weer snel terug.

Geef bij de oefeningen in huis geen aandacht aan de hond. Let op: misschien slaapt uw hond beneden in de huiskamer en gaat dat prima. Dat betekent echter niet dat hij overdag ook zo lang alleen kan blijven! Het naar bed gaan is voor de hond een hele duidelijke context en veel honden hebben snel in de gaten dat u niet echt weg bent.

  • Bovendien zijn ze dan moe en al snel wennen ze eraan dat dit een dagelijks terugkerend ritueel is;
  • Het is heel anders voor hem als u overdag weggaat;
  • Heeft u een pup of een nieuwe hond waarvan u bang bent dat hij dingen kapot zal maken of dingen doet die niet mogen als u even weg bent? Dan kunt u overwegen hem in een bench of andere veilige ruimte te zetten tijdens de oefeningen;

U moet hem dat echter wel eerst aanleren! Daarover leest u meer in het artikel over ‘ Een hondenbench gebruiken ‘. Als u de hond rustig een tijdje alleen kunt laten terwijl u elders in huis bent zonder dat hij zich daar druk om maakt, kunt u beginnen met oefeningen waarbij u ook echt het huis verlaat.

Bouw ook dit voorzichtig op: eerst doet u alleen de voordeur open en weer dicht, later stapt u heel even naar buiten. Zorg ervoor dat u altijd terug bent voordat de hond nerveus begint te worden! Maak de tijd dat u weg bent steeds een paar tellen langer, maar bouw tussendoor ook weer steeds kortere oefeningen in die de hond gemakkelijk aankan (zodat het niet zo is dat elke volgende oefening langer is dan de vorige).

Kunt u eenmaal een minuut wegblijven dan kunt u iets grotere stappen gaan nemen. Vergeet niet om ook dan regelmatig oefeningen te doen waarbij u al na korte tijd terug bent. Let op: de hond mag niet leren voorspellen wanneer u langer en wanneer u korter weg bent.

Als u tijdens het oefenen bijvoorbeeld steeds na 3 langere oefeningen 1 korte oefening inplant, dan gaat hij het patroon herkennen. Probeer dat dus zo onvoorspelbaar mogelijk af te wisselen. Eindig een oefensessie wel steeds met de langste oefening.

Mocht die langste oefening onverhoopt toch niet helemaal goed gaan (wat u natuurlijk probeert te voorkomen door rustig op te bouwen), doe dan nog een kortere oefening die zeker goed gaat zodat u de training positief kunt afsluiten. Ga niet te snel door naar lange oefeningen maar oefen voldoende met minder lange oefeningen zodat de basis er goed in zit.

Gaat het goed, oefen dan ook met een zo realistisch mogelijk vertrek. Als u van huis gaat om naar uw werk te gaan of een boodschap te doen, zult u vaak een paar dingen doen zoals uw sleutels pakken, schoenen aandoen, een tas pakken en uw jas aantrekken.

Honden leren vaak dat dit voorspelt dat u weggaat, en een hond die niet goed alleen kan zijn zal al nerveus worden als hij deze voorbereidingen ziet. Oefen ze daarom mee: bedenk wat u doet voor vertrek en ga één voor één deze vertreksignalen opnemen in het oefenen, zodat uw hond meteen leert dat ook dit heel gewoon is.

Maak de tijd dat u weg bent tijdens het oefenen met deze extra vertreksignalen de eerste keren weer korter dan waar u gebleven was. Dus kon u 10 seconden naar buiten, maar neemt u nu voor het eerst uw tas mee? Blijf dan dit keer bijvoorbeeld maar 3 seconden weg en bouw dat weer langzaam op.

Neem niet uitgebreid afscheid door bijvoorbeeld de hond te knuffelen: het is de bedoeling van de oefeningen dat uw tijdelijke afwezigheid voor de hond een ‘saaie’ gebeurtenis is. Neem dus rustig en kort afscheid. Het kan helpen als u op het moment dat u weggaat een vaste, korte zin zegt, bijvoorbeeld: ‘tot straks’.

De hond leert dan tijdens de oefening dat als u dat zegt, u weliswaar even weg bent maar ook dat u op tijd weer terug bent. Het wordt voor de hond uiteindelijk een signaal dat hij zich veilig kan blijven voelen.

U moet dan wel zeker weten dat u op tijd terug bent, dus voordat de hond nerveus wordt! Ga nooit ‘stiekem’ weg, bijvoorbeeld als de hond slaapt of doordat u hem afleidt met voer. Bij uw terugkomst kunt u de hond begroeten, maar doe dat rustig en kort, bijvoorbeeld door hem gewoon gedag te zeggen met een rustige, vriendelijke stem.

U hoeft hem dus niet helemaal te negeren. Ga hem echter niet uitgebreid knuffelen, dat kunt u later doen als hij helemaal kalm is. Om geluiden van buiten te maskeren wordt wel eens gebruik gemaakt van het aanzetten van de radio of een andere geluidsbron.

Dat kan handig zijn als u een hond heeft die snel blaft als hij iets hoort, maar pas wel op. Het komt regelmatig voor dat honden met verlatingsangst ook bang zijn voor geluiden. Angst voor geluiden tijdens het alleen zijn kan de angst voor het alleen zijn ook versterken.

Van een radio of televisie weet u niet zeker welke geluiden er voorbij zullen komen. Een plotseling geluid van bijvoorbeeld een reclame of geluidsfragment tijdens een nieuwsbericht kan uw hond juist extra angstig maken.

Wilt u geluiden afspelen tijdens uw aanwezigheid, kies dan liever voor een geluidsbron waarvan u zeker weet dat het de hond niet onrustig maakt. Reageert uw hond niet sterk op geluiden van buiten, dan hoeft u ook geen muziek of ander geluid aan te zetten als u gaat oefenen met het alleen blijven.

Er zijn veel verschillende gedragingen die uw hond kan laten zien als hij verlatingsangst heeft. Veel honden zullen janken, blaffen of piepen. Ook komt geregeld voor dat honden gaan slopen, vaak bij plaatsen waar u bent weggegaan zoals krabben aan de deur of vloer maar ook wel andere voorwerpen of meubilair.

In huis plassen of poepen kan ook een uiting van stress zijn. Andere tekenen van stress zijn bijvoorbeeld onrust, hijgen, bek aflikken, gapen, steeds van positie wisselen (staan, zitten, liggen), overmatig kwijlen en soms overgeven, zwetende voetzolen hebben of ineens haar verliezen.

Vrij veel honden die verlatingsangst hebben, willen niet eten als ze alleen zijn. Er zijn echter ook honden die juist wél eten op momenten van stress. Het komt ook regelmatig voor dat honden eerst hun voer opeten maar zodra dat op is alsnog enorm gestrest raken door het alleen zijn.

Niet eten is dus vaak (niet altijd) een teken van stress; wél eten wil niet zeggen dat er niets aan de hand is! Honden met verlatingsangst volgen vaak hun eigenaar in huis, waar deze ook gaat. Omgekeerd is het niet zo, dat alle honden die de eigenaar in huis volgen ook slecht tegen alleen zijn kunnen.

See also:  Hoe Lang Duurt Het Vergaan Van Een Hond?

Honden met verlatingsangst zijn vaak ontzettend blij als de eigenaar terugkomt en het kan enkele minuten duren tot ze weer gekalmeerd zijn. Sommige dingen zijn opvallend zodra u thuiskomt, zoals plasjes, krassen op uw deur van nagels of een natte vacht door het kwijlen.

Sporen van uitbraakpogingen, zoals krassen, gesloopte deurposten en soms zelfs afgebroken en bloedende nagels zijn signalen dat de hond echt in paniek is en probeert te vluchten. Maar als uw hond vooral blaft en onrustig heen en weer loopt in huis, kunt u dat gemakkelijk missen.

Soms is het geblaf al gestopt omdat de hond uw auto de straat in hoort rijden en denkt u dat de hond er geen problemen mee heeft, tot u van de buren hoort dat hij tekeer is gegaan. Het is belangrijk dat u tijdens het oefenen goed in de gaten houdt of het echt wel goed gaat.

Als uw hond toch nerveus begint te worden, kan dat uitlopen op verlatingsangst. Let daarom goed op of u tekenen van onrust ziet bij uw hond. U kunt een filmcamera laten lopen als u oefent. Zo zult u het horen als hij blaft of zachtjes piept of zien als hij stresssignalen laat zien zoals onrustig heen en weer lopen of veel hijgen.

Heeft u geen camera dan kan een voicerecorder een aantal van deze signalen ook opvangen. U kunt ook een webcam of de camera van een mobiele telefoon gebruiken zodat u de hond via een andere mobiele telefoon kunt bekijken terwijl u oefent, bijvoorbeeld via software voor online meetings.

Op die manier kunt u direct reageren op wat u ziet en de oefening afbreken als u ziet dat de hond nerveus wordt. Let op: het is niet de bedoeling dat u via zo’n verbinding tegen uw hond praat terwijl u er niet bent! Zet de microfoon aan de kant van de hond uit zodat hij u en uw omgeving niet kan horen.

Hij moet immers wennen aan het alleen blijven, zonder enige vorm van uw aanwezigheid. Bovendien bestaat er een kans dat het averechts werkt en de hond juist extra naar u op zoek gaat. In sommige gevallen blijkt de reden waarom een hond blaft als hij alleen is niet te zijn dat hij angstig is, maar blaft hij omdat hij erg waaks is en steeds voorbijgangers ziet of hoort.

En er zijn ook honden die bijvoorbeeld gaan slopen uit verveling als ze te lang alleen zijn, of die in huis plassen omdat ze nog niet goed zindelijk zijn of om medische redenen of wellicht omdat ze te weinig zijn uitgelaten. Ook daarom is het van belang om bij dergelijke signalen het gedrag tijdens uw afwezigheid te filmen, zodat u kunt zien of er meer tekenen van stress en angst aanwezig zijn of dat er misschien andere redenen zijn waarom het alleen blijven niet goed gaat. Tijdens de hele training zijn er twee belangrijke dingen om op te letten:

  1. Laat uw hond nooit langer alleen dan hij aankan! Kom dus altijd op tijd terug. Dat betekent dat u niet ineens een uur kunt gaan winkelen als uw hond pas tien minuten alleen was gebleven in de training. De kans is dan groot dat hij alsnog bang wordt en dan moet u weer helemaal van voor af aan beginnen bij een paar tellen alleen. Waarschijnlijk wordt de training zelfs moeilijker omdat de hond nu de ervaring heeft dat alleen blijven hem een angstige ervaring oplevert.
  2. Straf de hond nooit voor zijn gedrag als hij toch eens is gaan blaffen, plassen of slopen. Het gedrag ontstaat immers vanuit spanning, angst of zelfs paniek, en als u hem gaat straffen wordt dat alleen maar erger omdat de situatie er voor hem nog vervelender van wordt. Angst verdwijnt niet door de hond ervoor te straffen. De hond kan er bovendien niets aan doen dat hij zich zo naar voelt: u wél, namelijk door hem niet langer alleen te laten dan hij aankan.

Als uw hond problemen heeft met het leren om alleen thuis te blijven of als hij al verlatingsangst vertoont, kan dit verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld:

  • Erfelijke aanleg
  • Het is de hond nooit goed aangeleerd om alleen te blijven
  • De hond heeft het wel geleerd en het ging goed, maar daarna hoefde hij een hele tijd nooit alleen thuis te blijven waardoor hij dit verleerde. Toen dit wel weer nodig was, is het niet opnieuw opgebouwd (denk aan situaties na vakanties of na ziekte of werkloosheid van de baas).
  • De hond heeft iets engs of vervelends meegemaakt toen hij alleen was (bijvoorbeeld onweer of inbraak).
  • Er is een plotselinge verandering van omstandigheden, bijvoorbeeld er is iemand uit het huishouden weggegaan door scheiding, uit huis gaan van kinderen of door overlijden. Of de hond is herplaatst, of u bent verhuisd.
  • Oudere honden kunnen ineens problemen gaan krijgen met het alleen blijven, doordat er veranderingen in de hersenen plaatsvinden (zoals dementie).
  • Fysieke aandoeningen kunnen effect hebben op het alleen blijven, denk aan blaasontsteking waardoor de hond ineens onzindelijk kan lijken, maar ook andere ziektes en pijn hebben effect op hoe de hond zich voelt. Het komt voor dat plotseling optredende verlatingsangst wordt veroorzaakt door een medisch probleem.

Sommige honden die, wanneer ze alleen moeten blijven, in een beperkte ruimte moeten zitten zoals in een bench of kleine kamer kunnen stress vertonen die niet te maken heeft met het alleen zijn maar met het ‘opgesloten’ zitten en doen het veel beter als ze vrij in huis mogen rondlopen. Opgesloten zijn betekent dat de hond geen controle heeft over zijn situatie en dat kan stress opleveren. Een hond met verlatingsangst ervaart stress, angst en soms paniek. Het is niet zo dat een hond bijvoorbeeld iets gaat slopen of in huis plast ‘omdat hij kwaad is dat hij niet mee mag’, ‘uit wraak’! En als uw hond zich ‘schuldig’ gedraagt wanneer u thuiskomt en er is iets gesloopt of er ligt plas, dan is dat niet omdat hij zich schuldig voelt.

Regel dus een oppas! Ook een dagopvang of hondenuitlaatservice kunnen hierbij helpen. Hij neemt een onderdanige houding aan omdat hij merkt dat u niet blij of zelfs boos bent en hij wil voorkomen dat u agressie tegen hem vertoont, zoals boos tegen hem praten of hem op andere manieren straffen.

Maar hij snapt niet dat uw boosheid wordt veroorzaakt door iets wat hij misschien al een uur eerder heeft gedaan, uit angst, en hij weet ook niet dat dit ‘niet mag’: het was voor hem dan ook geen bewuste keuze maar een uiting van zijn stress en paniek! Verlatingsangst is een vervelend probleem dat de hond veel stress bezorgt en zijn welzijn en zijn gezondheid benadeelt.

Een goede opbouw op jonge leeftijd kan de kans op problemen verkleinen, maar verlatingsangst kan niet altijd voorkomen worden. Met een goede training en soms met medicijnen kan verlatingsangst behandeld worden.

Dit vergt wel inzet, want er is geen ‘quick fix’. De terugkerende stress van verlatingsangst is echter voor uw hond zowel heel vervelend als ongezond, en ook voor uw huisraad en de relatie met de buren is het belangrijk er iets aan te doen. Straf uw hond nooit voor zijn angst en gebruik nooit hulpmiddelen zoals een anti-blafband: deze werken averechts, geven de hond nog meer stress en zijn daardoor slecht voor het welzijn van de hond.

Hij blaft misschien niet meer, maar hij voelt zich waarschijnlijk nog ellendiger. Vertoont uw hond tekenen van verlatingsangst, ga dan eerst naar een dierenarts om mogelijke lichamelijke problemen uit te sluiten.

Een gediplomeerde hondengedragstherapeut of een veterinair gedragsspecialist kan u vervolgens helpen om een behandelplan op te stellen om het probleem aan te pakken. Hoe u aan betrouwbare adressen komt, leest u in het artikel over ‘ Gedragstherapie voor de hond ‘..

Hoe lang kan een hond zonder te plassen?

Hoe lang kan een puppy zijn plas ophouden? – Als vuistregel geldt: voor elke maand dat een puppy oud is kan hij één uur zijn plas ophouden. Dus als je puppy twee maanden oud is dan moet hij elke twee uur even naar buiten. Houd hier rekening mee bij het bepalen van je uitlaatroutine.

Wat is de makkelijkste hond?

Golden Retriever Ze vinden het heerlijk om met jou op de bank te zitten, maar zijn nog steeds actief genoeg om het gezin bij te houden. Golden Retrievers hebben een geweldig karakter en zijn gemakkelijk te trainen, waardoor ze een uitstekende keuze zijn als honden voor beginners.

Welke hond luistert het beste?

Hond leren wandelen zonder trekken – Hond trekt aan de riem afleren

De golden retriever is met de juiste training een uiterst gehoorzame hond. Het mooiste bewijs daarvan zijn de blindengeleide- en hulphonden.

Welke hond houdt van knuffelen?

Welke hond voor lange wandelingen?

Rustig gezelschap – Al wat op leeftijd maar ga je toch nog graag wat wandelen? Vele kleinere rassen houden van dagelijkse wandelingen. Je houdt best ook rekening met de bezoekjes van je kleinkinderen. Een West Highland White Terriër , de Basenji , de miniature Schnauzer of de Cairn Terriër zijn perfect hiervoor. Maar stel jezelf ook deze vragen:

  • Heb je genoeg tijd voor je hond?
  • Kun je de kost van een hond veroorloven: voeding, verzorging, dierenarts,…
  • Heb je genoeg zelfdiscipline om hem elke dag te verzorgen?
  • Ben je allergisch?
  • Ben je vastberaden genoeg om je hond bevelen te geven?

Een hond in je leven brengen betekent sowieso een verandering. Denk goed na over wat je zelf wilt. Eens je kiest voor een bepaald ras, leer dan ook de specifieke noden van je hond echt kennen. Een hond is zoveel meer dan zomaar een hond! Misschien kan onze hondentest je ook verder helpen! Neem zeker ook eens een kijkje bij andere hondenrassen.

  1. Ook als je niet vaak gaat wandelen, kun je een hond houden;
  2. De Toy rassen zoals de Japanese Chin of de de Pekinees   hebben niet zoveel beweging nodig en passen zich sneller aan in kleine ruimtes;
  3. Je levensstijl onderzoeken is belangrijk;

Wil je op de hoogte blijven van alle nieuwe rassen en artikelen die op de website verschijnen? Registreer jezelf hier en je krijgt elke 2 weken een update in je mailbox. Je kan jezelf altijd probleemloos uitschrijven..

Hoe ver mag een hond van 1 jaar wandelen?

Hoe lang mag een volwassen hond wandelen? – Een volwassen hond in de kracht van zijn leven (in het algemeen na de groei en tot ongeveer 7 jaar) dient het liefst drie a vier keer per dag uitgelaten te worden, verspreid over de dag. Dat hoeft niet drie of vier keer lang te zijn.

  1. Maar vier keer 5 à 10 minuten is voor een hond te weinig;
  2. Zeker als een deel van de wandeling aan de riem wordt gelopen zonder dat de hond los kan rennen;
  3. Het is belangrijk dat de hond één keer per dag minimaal een half uur, maar liefst een uur wordt uitgelaten;

Dit hoeft niet in één keer te zijn. Het is helemaal prima om dit over 2 keer te verdelen, bijvoorbeeld 2 keer 20 minuten. Bij dat wandelen met de hond is belangrijk dat je vlot doorloopt, of dat je wandelt met de hond los, of dat je enkele activiteiten in plant waardoor je hond meer beweegt, zoals ballen gooien.

Kan een hond oververmoeid zijn?

We verblijven deze week met drie honden in een vakantiehuis in Frankrijk. Het huis staat op een perceel van ongeveer 9. 000 m2, dat volledig omheind is met een hek van 2 meter hoog. Een waar paradijs voor honden! Ze kunnen eindeloos door de tuin rennen, beestjes zoeken, kuilen graven en in het water plonzen.

  1. En dat zouden ze van ‘s morgens vroeg tot ‘s avonds laat non-stop doen, als we dat toelieten;
  2. We bouwen echter verplichte rustmomenten in, zodat ze kunnen bijslapen;
  3. Waarom we dat doen, en hoe je zelf vermoeidheid kunt herkennen bij je hond, lees je in dit blog;

Honden blijven actief, zolang de omgeving daartoe uitnodigt. Ze gaan niet snel uit zichzelf liggen slapen als de omgeving nog heel prikkelend en leuk is. Veel mensen denken dat hun hond zelf goed kan aanvoelen en aangeven wanneer hij moe is, maar lang niet alle honden doen dat.

Veel honden blijven doorrennen, doorspelen en doorgraven, ook als ze eigenlijk al (over)vermoeid zijn. Het is dus je taak als baas om vermoeidheid bij je hond te herkennen en om je hond genoeg rustmomenten te geven.

Honden die (over)vermoeid zijn functioneren niet meer optimaal. Ze kunnen alle informatie om zich heen niet meer goed verwerken, hebben minder focus en worden motorisch ook onhandiger, wat het risico op een misstap of een valpartij verhoogt. Ook heeft vermoeidheid invloed op het afweersysteem van een hond, bij chronische vermoeidheid wordt een hond sneller ziek.

  • Denk aan hoe je jezelf voelt als je heel moe bent, je bent dan waarschijnlijk ook prikkelbaarder dan normaal, kunt je niet goed focussen en voelt je snel zwak en ziekjes;
  • Dat geldt ook voor honden;
  • Het verschil is dat jij kunt besluiten om je terug te trekken en op bed te gaan liggen;

Een hond kan zo’n besluit niet nemen, en zal steeds weer in de omgeving worden getrokken (en dus verder spelen, rennen etc). Wij hebben het deze week gemerkt bij onze honden. Vooral de eerste dag waren ze zo door het dolle heen dat ze nauwelijks de rust hadden om te eten.

Ze jutten elkaar ook steeds op. We zijn daarom aan het einde van de middag een paar uur binnen gaan zitten, zodat de honden konden slapen. Dat voelt natuurlijk tegenstrijdig, want het liefst laat je je hond de hele dag van zo’n grote tuin genieten, maar genoeg rust is voor de honden echt noodzakelijk.

Vermoeidheid bij je hond kan verschillende oorzaken hebben. Het kan bijvoorbeeld komen door te lang actief zijn, te intensief bewegen, te veel prikkels of te weinig slaap. In het algemeen kun je letten op de volgende signalen: Tijdens de avonturen van Reizen met je hond besteed ik ook veel aandacht aan vermoeidheidssignalen, omdat we een groot deel van de dag actief doorbrengen.

Hoe lang kan je een hond alleen thuis laten?

Honden zijn van nature graag bij hun groepsgenoten. Onze huishonden moeten echter regelmatig alleen thuis blijven. Voor een paar uur is dat meestal geen probleem, maar het moet de hond wel eerst aangeleerd worden. Hij moet het vertrouwen krijgen dat u altijd weer terug zult komen. Besteedt u hier te weinig aandacht aan, dan is de kans groter dat uw hond angst voor alleen zijn ontwikkelt.

Hij kan dan bijvoorbeeld gaan blaffen, het huis slopen of onzindelijk worden als u hem te lang alleen laat. Angst om alleen te zijn is heel vervelend, zowel voor de hond als voor u. Het is niet altijd te voorkomen, maar u maakt de kans dat uw hond angst ontwikkelt zo klein mogelijk als u hem stap voor stap aanleert om alleen thuis te blijven.

Heeft u een pup, begin dan op jonge leeftijd al met oefenen. Ook als u een nieuwe volwassen hond heeft, is het verstandig om voorzichtig te bekijken of de hond wel of niet alleen kan zijn. Ook al kon de hond in zijn vorige huis wel goed alleen thuis zijn, alleen blijven in een nieuwe omgeving brengt altijd meer stress met zich mee.

  1. De hond zal eerst bij u moeten wennen dus bouw het alleen blijven altijd langzaam op;
  2. Bij een hond die niet alleen kan blijven zonder angstig te worden, gaat het vaak om de aanwezigheid van mensen in het algemeen;

In dat geval is een oppas voldoende om de hond rustig te houden. Er zijn echter ook honden die zo gehecht zijn aan één bepaald persoon dat ze er niet tegen kunnen als ze van die persoon (of enkele specifieke geliefde personen) gescheiden zijn. In zo’n geval helpt een oppas dus niet! De laatste vorm is in feite échte ‘verlatingsangst’; de eerste is ‘angst om alleen te zijn’.

  • Beide vormen worden bij honden echter vaak verlatingsangst (of in het Engels ‘separation anxiety’) genoemd en die term zullen we hier ook gebruiken;
  • Geen enkele hond vindt het leuk om lang alleen te moeten zijn;

Honden hebben sociaal contact en beweging nodig en natuurlijk moeten ze ook regelmatig hun behoefte kunnen doen. Een richtlijn is om volwassen honden niet langer dan 4 tot maximaal (en niet elke dag) 6 uur achter elkaar alleen te laten. Hoe lang voor uw hond mogelijk is, verschilt per individu.

Moet u toch eens langer weg, schakel dan een oppas of uitlaatservice in. Pups hebben veel contact en toezicht nodig en kunnen niet lang alleen zijn, 4 uur is voor hen veel te lang. Als u een pup in huis neemt, moet u er dus rekening mee houden dat u zeker het eerste half jaar niet lang van huis kunt! Er is veel verschil in hoe vervelend honden het vinden om alleen te moeten blijven.

Erfelijke aanleg speelt een rol. Uit sommige onderzoeken komen verschillen in gevoeligheid tussen rassen; zo is er een onderzoek waarbij Cocker Spaniels, Schnauzers en Teckels gevoeliger dan gemiddeld leken te zijn en in een ander onderzoek werden ook Engelse Springer Spaniels en Golden Retrievers genoemd.

Er zijn echter ook onderzoeken waarin geen verschil tussen rassen werd gezien. Ook binnen een ras kunnen er foklijnen zijn waarin de honden meer moeite hebben met alleen blijven en een grotere kans hebben om verlatingsangst te ontwikkelen.

Honden die van een rescue organisatie komen zijn vaak extra gevoelig. Dit kan komen doordat ze als pup geen veilige hechting hadden met het moederdier, bijvoorbeeld door slechte omstandigheden tijdens het leven op straat of jong verlies van hun moeder. Mogelijk kunnen deze pups daardoor in hun latere leven hechtingsproblemen krijgen, zoals overmatig gebonden zijn aan een of enkele personen.

See also:  Wat Kost Echo Buik Hond?

Dat kan overigens ook gelden voor asielhonden. Bij plaatsing vormen zij vaak snel een sterke band en zijn dan extra gevoelig voor het (tijdelijk) verbreken daarvan. Daarnaast kunnen opgedane ervaringen invloed hebben op het ontwikkelen van angst voor alleen zijn.

Kijk dus altijd naar uw hond en hoe deze reageert. De training moet hierop afgestemd worden. Die training houdt in dat u heel geleidelijk het alleen blijven moet gaan introduceren en aanleren. Bij de ene hond zult u veel sneller door de stappen kunnen gaan dan bij de andere.

  • De in dit artikel beschreven opbouw geldt voor honden die nog niet geleerd hebben om alleen te blijven, zoals pups, en die nog niet bang zijn om alleen te zijn;
  • Bij het leren om alleen te zijn is het heel belangrijk dat u de oefening langzaam opbouwt;

Het is namelijk de bedoeling dat de hond het vertrouwen krijgt én houdt dat u altijd terugkomt en dat het niet nodig is om nerveus te worden. Heeft u te veel haast en laat u de hond te lang alleen, dan zal hij zich onrustig gaan voelen en kan stress zich gaan opbouwen.

  • Dat vervelende gevoel dat hij dan heeft, zal hij gaan koppelen aan het alleen zijn;
  • Het gevolg is dat hij voortaan steeds als hij alleen moet blijven, ook al is het maar even, dat gevoel weer krijgt;
  • Hij is het vertrouwen kwijt dat u snel weer terugkomt;

Dit moet u voorkomen omdat het erg moeilijk is om dat vertrouwen weer terug te krijgen, u moet dan helemaal opnieuw beginnen met oefenen! Overhaast het dus niet, laat de hond het tempo bepalen. Ook al lijkt het langzaam te gaan, u bereikt zo uw uiteindelijke doel sneller.

Begin niet met oefenen om alleen te blijven op momenten dat uw hond vol energie zit. Kies eerder de momenten uit dat hij moe is van het wandelen of spelen. Hij zal dan veel sneller rustig blijven liggen op zijn eigen plek.

Natuurlijk is het ook verstandig als de hond voor het oefenen zijn behoeften heeft kunnen doen. Een eerste voorbereiding voor het alleen thuis blijven is om ervoor te zorgen dat uw hond zelfstandig is. Voor honden die constant achter hun eigenaar aanlopen in huis en eraan gewend zijn dat de baas altijd in de buurt is, is het contrast erg groot als de baas even weg moet.

Leer de hond dus om ook terwijl u thuis bezig bent, rustig in de kamer of op zijn eigen plek te blijven liggen in plaats van u te volgen. Dit oefent u eerst terwijl u in dezelfde kamer bent, daarna kunt u ook een paar tellen de kamer verlaten.

Zorg dat de hond iets te doen heeft, bijvoorbeeld dat er speelgoed ligt waar hij veilig op kan kauwen. Als dit goed gaat, dan kunt u voorzichtig de tijd dat u de kamer uit bent wat opbouwen. Hoe snel dat kan, ligt aan de reactie van uw hond. Maak de tijd eerst langer met stapjes van een paar seconden; kunt u zonder problemen een minuut wegblijven dan kunt u de stappen wat groter gaan maken (bijvoorbeeld met stapjes van 10-20 seconden tegelijk).

Hoe langer u weg kunt blijven, hoe groter u de stappen kunt maken, maar kijk naar uw hond om te bepalen wat voor hem haalbaar is. Zorg er hierbij voor dat u de tijd niet alleen maar steeds langer maakt maar kom tussendoor ook regelmatig weer snel terug.

Geef bij de oefeningen in huis geen aandacht aan de hond. Let op: misschien slaapt uw hond beneden in de huiskamer en gaat dat prima. Dat betekent echter niet dat hij overdag ook zo lang alleen kan blijven! Het naar bed gaan is voor de hond een hele duidelijke context en veel honden hebben snel in de gaten dat u niet echt weg bent.

  1. Bovendien zijn ze dan moe en al snel wennen ze eraan dat dit een dagelijks terugkerend ritueel is;
  2. Het is heel anders voor hem als u overdag weggaat;
  3. Heeft u een pup of een nieuwe hond waarvan u bang bent dat hij dingen kapot zal maken of dingen doet die niet mogen als u even weg bent? Dan kunt u overwegen hem in een bench of andere veilige ruimte te zetten tijdens de oefeningen;

U moet hem dat echter wel eerst aanleren! Daarover leest u meer in het artikel over ‘ Een hondenbench gebruiken ‘. Als u de hond rustig een tijdje alleen kunt laten terwijl u elders in huis bent zonder dat hij zich daar druk om maakt, kunt u beginnen met oefeningen waarbij u ook echt het huis verlaat.

  • Bouw ook dit voorzichtig op: eerst doet u alleen de voordeur open en weer dicht, later stapt u heel even naar buiten;
  • Zorg ervoor dat u altijd terug bent voordat de hond nerveus begint te worden! Maak de tijd dat u weg bent steeds een paar tellen langer, maar bouw tussendoor ook weer steeds kortere oefeningen in die de hond gemakkelijk aankan (zodat het niet zo is dat elke volgende oefening langer is dan de vorige);

Kunt u eenmaal een minuut wegblijven dan kunt u iets grotere stappen gaan nemen. Vergeet niet om ook dan regelmatig oefeningen te doen waarbij u al na korte tijd terug bent. Let op: de hond mag niet leren voorspellen wanneer u langer en wanneer u korter weg bent.

  • Als u tijdens het oefenen bijvoorbeeld steeds na 3 langere oefeningen 1 korte oefening inplant, dan gaat hij het patroon herkennen;
  • Probeer dat dus zo onvoorspelbaar mogelijk af te wisselen;
  • Eindig een oefensessie wel steeds met de langste oefening;

Mocht die langste oefening onverhoopt toch niet helemaal goed gaan (wat u natuurlijk probeert te voorkomen door rustig op te bouwen), doe dan nog een kortere oefening die zeker goed gaat zodat u de training positief kunt afsluiten. Ga niet te snel door naar lange oefeningen maar oefen voldoende met minder lange oefeningen zodat de basis er goed in zit.

Gaat het goed, oefen dan ook met een zo realistisch mogelijk vertrek. Als u van huis gaat om naar uw werk te gaan of een boodschap te doen, zult u vaak een paar dingen doen zoals uw sleutels pakken, schoenen aandoen, een tas pakken en uw jas aantrekken.

Honden leren vaak dat dit voorspelt dat u weggaat, en een hond die niet goed alleen kan zijn zal al nerveus worden als hij deze voorbereidingen ziet. Oefen ze daarom mee: bedenk wat u doet voor vertrek en ga één voor één deze vertreksignalen opnemen in het oefenen, zodat uw hond meteen leert dat ook dit heel gewoon is.

Maak de tijd dat u weg bent tijdens het oefenen met deze extra vertreksignalen de eerste keren weer korter dan waar u gebleven was. Dus kon u 10 seconden naar buiten, maar neemt u nu voor het eerst uw tas mee? Blijf dan dit keer bijvoorbeeld maar 3 seconden weg en bouw dat weer langzaam op.

Neem niet uitgebreid afscheid door bijvoorbeeld de hond te knuffelen: het is de bedoeling van de oefeningen dat uw tijdelijke afwezigheid voor de hond een ‘saaie’ gebeurtenis is. Neem dus rustig en kort afscheid. Het kan helpen als u op het moment dat u weggaat een vaste, korte zin zegt, bijvoorbeeld: ‘tot straks’.

De hond leert dan tijdens de oefening dat als u dat zegt, u weliswaar even weg bent maar ook dat u op tijd weer terug bent. Het wordt voor de hond uiteindelijk een signaal dat hij zich veilig kan blijven voelen.

U moet dan wel zeker weten dat u op tijd terug bent, dus voordat de hond nerveus wordt! Ga nooit ‘stiekem’ weg, bijvoorbeeld als de hond slaapt of doordat u hem afleidt met voer. Bij uw terugkomst kunt u de hond begroeten, maar doe dat rustig en kort, bijvoorbeeld door hem gewoon gedag te zeggen met een rustige, vriendelijke stem.

U hoeft hem dus niet helemaal te negeren. Ga hem echter niet uitgebreid knuffelen, dat kunt u later doen als hij helemaal kalm is. Om geluiden van buiten te maskeren wordt wel eens gebruik gemaakt van het aanzetten van de radio of een andere geluidsbron.

Dat kan handig zijn als u een hond heeft die snel blaft als hij iets hoort, maar pas wel op. Het komt regelmatig voor dat honden met verlatingsangst ook bang zijn voor geluiden. Angst voor geluiden tijdens het alleen zijn kan de angst voor het alleen zijn ook versterken.

  • Van een radio of televisie weet u niet zeker welke geluiden er voorbij zullen komen;
  • Een plotseling geluid van bijvoorbeeld een reclame of geluidsfragment tijdens een nieuwsbericht kan uw hond juist extra angstig maken;

Wilt u geluiden afspelen tijdens uw aanwezigheid, kies dan liever voor een geluidsbron waarvan u zeker weet dat het de hond niet onrustig maakt. Reageert uw hond niet sterk op geluiden van buiten, dan hoeft u ook geen muziek of ander geluid aan te zetten als u gaat oefenen met het alleen blijven.

Er zijn veel verschillende gedragingen die uw hond kan laten zien als hij verlatingsangst heeft. Veel honden zullen janken, blaffen of piepen. Ook komt geregeld voor dat honden gaan slopen, vaak bij plaatsen waar u bent weggegaan zoals krabben aan de deur of vloer maar ook wel andere voorwerpen of meubilair.

In huis plassen of poepen kan ook een uiting van stress zijn. Andere tekenen van stress zijn bijvoorbeeld onrust, hijgen, bek aflikken, gapen, steeds van positie wisselen (staan, zitten, liggen), overmatig kwijlen en soms overgeven, zwetende voetzolen hebben of ineens haar verliezen.

Vrij veel honden die verlatingsangst hebben, willen niet eten als ze alleen zijn. Er zijn echter ook honden die juist wél eten op momenten van stress. Het komt ook regelmatig voor dat honden eerst hun voer opeten maar zodra dat op is alsnog enorm gestrest raken door het alleen zijn.

Niet eten is dus vaak (niet altijd) een teken van stress; wél eten wil niet zeggen dat er niets aan de hand is! Honden met verlatingsangst volgen vaak hun eigenaar in huis, waar deze ook gaat. Omgekeerd is het niet zo, dat alle honden die de eigenaar in huis volgen ook slecht tegen alleen zijn kunnen.

Honden met verlatingsangst zijn vaak ontzettend blij als de eigenaar terugkomt en het kan enkele minuten duren tot ze weer gekalmeerd zijn. Sommige dingen zijn opvallend zodra u thuiskomt, zoals plasjes, krassen op uw deur van nagels of een natte vacht door het kwijlen.

Sporen van uitbraakpogingen, zoals krassen, gesloopte deurposten en soms zelfs afgebroken en bloedende nagels zijn signalen dat de hond echt in paniek is en probeert te vluchten. Maar als uw hond vooral blaft en onrustig heen en weer loopt in huis, kunt u dat gemakkelijk missen.

Soms is het geblaf al gestopt omdat de hond uw auto de straat in hoort rijden en denkt u dat de hond er geen problemen mee heeft, tot u van de buren hoort dat hij tekeer is gegaan. Het is belangrijk dat u tijdens het oefenen goed in de gaten houdt of het echt wel goed gaat.

Als uw hond toch nerveus begint te worden, kan dat uitlopen op verlatingsangst. Let daarom goed op of u tekenen van onrust ziet bij uw hond. U kunt een filmcamera laten lopen als u oefent. Zo zult u het horen als hij blaft of zachtjes piept of zien als hij stresssignalen laat zien zoals onrustig heen en weer lopen of veel hijgen.

Heeft u geen camera dan kan een voicerecorder een aantal van deze signalen ook opvangen. U kunt ook een webcam of de camera van een mobiele telefoon gebruiken zodat u de hond via een andere mobiele telefoon kunt bekijken terwijl u oefent, bijvoorbeeld via software voor online meetings.

Op die manier kunt u direct reageren op wat u ziet en de oefening afbreken als u ziet dat de hond nerveus wordt. Let op: het is niet de bedoeling dat u via zo’n verbinding tegen uw hond praat terwijl u er niet bent! Zet de microfoon aan de kant van de hond uit zodat hij u en uw omgeving niet kan horen.

  • Hij moet immers wennen aan het alleen blijven, zonder enige vorm van uw aanwezigheid;
  • Bovendien bestaat er een kans dat het averechts werkt en de hond juist extra naar u op zoek gaat;
  • In sommige gevallen blijkt de reden waarom een hond blaft als hij alleen is niet te zijn dat hij angstig is, maar blaft hij omdat hij erg waaks is en steeds voorbijgangers ziet of hoort;

En er zijn ook honden die bijvoorbeeld gaan slopen uit verveling als ze te lang alleen zijn, of die in huis plassen omdat ze nog niet goed zindelijk zijn of om medische redenen of wellicht omdat ze te weinig zijn uitgelaten. Ook daarom is het van belang om bij dergelijke signalen het gedrag tijdens uw afwezigheid te filmen, zodat u kunt zien of er meer tekenen van stress en angst aanwezig zijn of dat er misschien andere redenen zijn waarom het alleen blijven niet goed gaat. Tijdens de hele training zijn er twee belangrijke dingen om op te letten:

  1. Laat uw hond nooit langer alleen dan hij aankan! Kom dus altijd op tijd terug. Dat betekent dat u niet ineens een uur kunt gaan winkelen als uw hond pas tien minuten alleen was gebleven in de training. De kans is dan groot dat hij alsnog bang wordt en dan moet u weer helemaal van voor af aan beginnen bij een paar tellen alleen. Waarschijnlijk wordt de training zelfs moeilijker omdat de hond nu de ervaring heeft dat alleen blijven hem een angstige ervaring oplevert.
  2. Straf de hond nooit voor zijn gedrag als hij toch eens is gaan blaffen, plassen of slopen. Het gedrag ontstaat immers vanuit spanning, angst of zelfs paniek, en als u hem gaat straffen wordt dat alleen maar erger omdat de situatie er voor hem nog vervelender van wordt. Angst verdwijnt niet door de hond ervoor te straffen. De hond kan er bovendien niets aan doen dat hij zich zo naar voelt: u wél, namelijk door hem niet langer alleen te laten dan hij aankan.

Als uw hond problemen heeft met het leren om alleen thuis te blijven of als hij al verlatingsangst vertoont, kan dit verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld:

  • Erfelijke aanleg
  • Het is de hond nooit goed aangeleerd om alleen te blijven
  • De hond heeft het wel geleerd en het ging goed, maar daarna hoefde hij een hele tijd nooit alleen thuis te blijven waardoor hij dit verleerde. Toen dit wel weer nodig was, is het niet opnieuw opgebouwd (denk aan situaties na vakanties of na ziekte of werkloosheid van de baas).
  • De hond heeft iets engs of vervelends meegemaakt toen hij alleen was (bijvoorbeeld onweer of inbraak).
  • Er is een plotselinge verandering van omstandigheden, bijvoorbeeld er is iemand uit het huishouden weggegaan door scheiding, uit huis gaan van kinderen of door overlijden. Of de hond is herplaatst, of u bent verhuisd.
  • Oudere honden kunnen ineens problemen gaan krijgen met het alleen blijven, doordat er veranderingen in de hersenen plaatsvinden (zoals dementie).
  • Fysieke aandoeningen kunnen effect hebben op het alleen blijven, denk aan blaasontsteking waardoor de hond ineens onzindelijk kan lijken, maar ook andere ziektes en pijn hebben effect op hoe de hond zich voelt. Het komt voor dat plotseling optredende verlatingsangst wordt veroorzaakt door een medisch probleem.

Sommige honden die, wanneer ze alleen moeten blijven, in een beperkte ruimte moeten zitten zoals in een bench of kleine kamer kunnen stress vertonen die niet te maken heeft met het alleen zijn maar met het ‘opgesloten’ zitten en doen het veel beter als ze vrij in huis mogen rondlopen. Opgesloten zijn betekent dat de hond geen controle heeft over zijn situatie en dat kan stress opleveren. Een hond met verlatingsangst ervaart stress, angst en soms paniek. Het is niet zo dat een hond bijvoorbeeld iets gaat slopen of in huis plast ‘omdat hij kwaad is dat hij niet mee mag’, ‘uit wraak’! En als uw hond zich ‘schuldig’ gedraagt wanneer u thuiskomt en er is iets gesloopt of er ligt plas, dan is dat niet omdat hij zich schuldig voelt.

Regel dus een oppas! Ook een dagopvang of hondenuitlaatservice kunnen hierbij helpen. Hij neemt een onderdanige houding aan omdat hij merkt dat u niet blij of zelfs boos bent en hij wil voorkomen dat u agressie tegen hem vertoont, zoals boos tegen hem praten of hem op andere manieren straffen.

Maar hij snapt niet dat uw boosheid wordt veroorzaakt door iets wat hij misschien al een uur eerder heeft gedaan, uit angst, en hij weet ook niet dat dit ‘niet mag’: het was voor hem dan ook geen bewuste keuze maar een uiting van zijn stress en paniek! Verlatingsangst is een vervelend probleem dat de hond veel stress bezorgt en zijn welzijn en zijn gezondheid benadeelt.

Een goede opbouw op jonge leeftijd kan de kans op problemen verkleinen, maar verlatingsangst kan niet altijd voorkomen worden. Met een goede training en soms met medicijnen kan verlatingsangst behandeld worden.

Dit vergt wel inzet, want er is geen ‘quick fix’. De terugkerende stress van verlatingsangst is echter voor uw hond zowel heel vervelend als ongezond, en ook voor uw huisraad en de relatie met de buren is het belangrijk er iets aan te doen. Straf uw hond nooit voor zijn angst en gebruik nooit hulpmiddelen zoals een anti-blafband: deze werken averechts, geven de hond nog meer stress en zijn daardoor slecht voor het welzijn van de hond.

Hij blaft misschien niet meer, maar hij voelt zich waarschijnlijk nog ellendiger. Vertoont uw hond tekenen van verlatingsangst, ga dan eerst naar een dierenarts om mogelijke lichamelijke problemen uit te sluiten.

Een gediplomeerde hondengedragstherapeut of een veterinair gedragsspecialist kan u vervolgens helpen om een behandelplan op te stellen om het probleem aan te pakken. Hoe u aan betrouwbare adressen komt, leest u in het artikel over ‘ Gedragstherapie voor de hond ‘..